Vasiyetnamenin Açılması (Okunması) Davası
Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra mal varlığının nasıl paylaşılacağını belirleyen tek taraflı, ölüme bağlı hukuki işlemdir.
Vasiyetnamenin açılması, vasiyetnamenin içeriğindeki hususların hakim tarafından okunup incelendikten sonra mirasçıların tamamına tebliğini ve bu süreçlerin tutanak ile bağlanmasını ifade eden süreçtir.
Mirasbırakanın ölümünden sonra yerine getirilmesini istediği hususlar, mirasçılar tarafından açılacak olan vasiyetnamenin açılması davası ile öğrenilebilecektir. Ve bu hususların yerine getirilebilmesi için vasiyetnamenin açılması prosedürlerinin tamamlanması gerekmektedir.
Vasiyetnamenin sonuç doğurması için karşı tarafın kabulüne gerek yoktur. Mirasbırakanın ölümünden sonra tereke üzerinde sonuçlarını doğurur.
Vasiyetname Nedir ?
- Vasiyetname resmi vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyetname şeklinde olabilir.
- Vasiyetname türleri Türk Medeni Kanunu 532, madde 538 ve madde 539’da düzenlenmiştir.
- Madde 532 – Resmi vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmi memur tarafından düzenlenir.
- Resmi memur, sulh hakimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir.
Madde 538 – El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur.
El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hakimine veya yetkili memura bırakılabilir.
Madde 539 – Mirasbırakan; yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmi veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa, sözlü vasiyet yoluna başvurabilir.
Bunun için mirasbırakan, son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler.
Resmi vasiyetname düzenlenmesinde okur yazar olma koşulu dışında, tanıklara ilişkin yasaklar, sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir.
Vasiyetnamenin Açılması Nedir?
Mirasbırakanın ölümünden sonra bulunan vasiyetname Sulh Hukuk Mahkemesi’ne teslim edilmelidir. Vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın mahkeme tarafından incelenir ve gerekli koruma tedbirleri alınır.
Vasiyetnamenin geçerliliği ile ilgili inceleme başlatılmadan önce miras bırakanın yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından bir ay içinde vasiyetnamenin açılması ve ilgili taraflara tebliğ edilmesi gerekir. Bu süreçte, bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılmasına katılmak üzere çağrılır. Vasiyetnamenin geçerliliğine itiraz eden mirasçılar varsa vasiyetnamenin iptali için dava açabileceklerdir.
Türk Medeni Kanunu’nun 596. maddesinde ise vasiyetnamenin açılması süreci şu şekilde ifade edilmiştir: Vasiyetnamenin geçerliliğine bakılmaksızın, teslim edilmesinden itibaren olmak üzere 1 ay içerisinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakimi tarafından vasiyetname açılır ve ilgili olanlara okunur.
Vasiyetnamenin teslimi için görevlendirilen kişi ya da vasiyetnameyi elinde bulunduran kişi, mirasbırakanın ölümünün ardından vasiyetnameyi sulh hukuk hakimine teslim etmek zorundadır.
Vasiyetnameyi teslim ile yükümlü kişi, vasiyetnameyi sulh hukuk hakimine teslim etmeyip bu sorumluluğunu yerine getirmez ise doğacak olan zararlardan sorumlu olur. Vasiyetname geçerli olsun ya da olmasın hakime teslim edilmesi zorunludur.
Vasiyetname hakim tarafından teslim alındığında, vasiyetnamenin açılacağı gün ve saat belirlenip mirasçılara tebliğ edilir. Vasiyetnamenin açılacağı duruşma günü geldiğinde katılan mirasçılar huzurunda vasiyetname açılır, katılmayan mirasçıların olması açılmasına engel olmaz.
Duruşmada tutulan tutanağın imzalanması mirasçılar bakımından kabul anlamına gelir. Tutanağı imzalamayan mirasçıların dava hakkı bulunmaktadır.
Vasiyetnamenin Açılması İle Meydana Gelen Maddi Sonuçlar:
1.İptal ve tenkis davası için öngörülen mutlak sürelerin başlangıcı için vasiyetnamenin açıldığı tarih kabul edilir.
2.Atanmış mirasçının mirası ret süresi, vasiyetnamenin tebliğ edildiği tarihten başlar.
- Atanmış mirasçı yahut veya vasiyet alacaklılarının mirasçılık belgesi alabilmesi için TMK madde 598/2 uyarınca geçmesi zorunlu 1 aylık süre işlemeye başlar.
4.Vasiyeti yerine getirme görevlisi için öngörülen 15 günlük süre işlemeye başlar.
Vasiyetnamenin Açılmasında Süre
Vasiyetnamenin varlığı bazen kişinin ölümünün ardından ortaya çıkabilir. Bu durumlarda vasiyetnamenin açılması için mirasçılara tebliğ süresi olan 1 ay, vasiyetnamenin bulunduğu andan itibaren başlar.
Vasiyetnamenin Açılması Davasında Görevli Ve Yetkili Mahkeme
Bu davada görevli ve yetkili mahkeme, mirasbırakan kişinin son yerleşim yerinin bulunduğu Sulh Hukuk Mahkemesidir.
Vasiyetnamenin İptali Davası
Vasiyetnamenin açılması davası kesinleştikten sonra vasiyetnamenin iptali davası açılabilmektedir. İptal davasının vasiyetnamenin açılması davası sonuçlandıktan sonra 1 yıl içinde açılması gerekmektedir. Bu 1 yıllık süre hak düşürücü süre niteliğindedir. Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleridir.
İptal davasının açılabilmesi için aşağıdaki durumlardan birinin söz konusu olması gerekmektedir;
- Vasiyet edenin tasarruf ehliyetinin bulunmaması (örneğin kişin yaşlı ve kısıtlı olması durumu)
- Vasiyetnamenin aldatma, korkutma, hile ile yaptırılmış olması(kişiye zorla şiddet kullanarak vasiyetin yazdırılması)
- Vasiyetnamenin hukuka ve ahlaka aykırı olması
- Kanunda belirtilen şekil şartlarına aykırı olması gibi durumlardan birinin varlığı halinde iptal davası açılabilmektedir.
