Evlat Edinme ve Evlat Edinmenin Şartları

Türk Medeni Kanunu’nun 305-320. maddelerinde evlat edinme kurumu düzenlenmiştir.

Soybağının kurulması için anne yönünden doğum, baba yönünden ise evlenme, tanıma davası (dava yolu ile çocuğun kendisinden olduğunu kabul etmesi), babalık davası ile soybağı kurulur. Anne yönünden doğum, baba yönünden evlenme, tanıma ve babalık davası ile soybağı kurulabilir.

Evlat edinmede ise evlat edinen ile evlatlık arasında evlat edinme şartları var ise soybağı kurulur.

Evlat edinme kurumu, evlat edinen ile evlat edinilen arasında hukuki bağ oluşturularak çocuk ile ebeveyn ilişkisinin kurulmasıdır.

Evlat edinme kurumu ile kişiler belirli şartlar sağlanarak kendilerine kan bağı ile bağlı olmayan bir küçük veya ergin kişiyi mahkeme kararı ile soybağına katarlar.

Evlat edinmenin iki temel amacı vardır. Öncelikle birincisi çocuk sahibi olamayan ve çocuk sahibi olmak isteyen kişilerin çocuk sahibi olmaları, soylarını devam ettirebilmeleridir. Diğer bir amaç ise korunmaya muhtaç çocukların evlat edinilerek aile hayatına girmeleri ve bakımlarının üstlenilmesidir.

Evlat Edinmenin Şartları

Evlat edinme soybağının kurulmasını sağlayan yollardan biridir. Evlat edinme ilişkisinin kurulmasıyla evlat edinen ile evlatlık arasında soybağı kurulmuş olur. Evlat edinme yoluyla kurulan soybağı, kan bağına dayanmaz.

Türk Medeni Kanunu’nda evlatlık alma şartları bakımından küçüklerin evlat edinilmesi ayrı ergin veya kısıtlıların evlat edinilmesi için ayrı şartlar düzenlenmiştir.

Küçük kavramı, 18 yaşını doldurmayan kişileri ifade eder.

Ergin kavramı ise 18 yaşının dolduran kişileri ifade eder.

Evlenerek veya mahkeme kararı ile 18 yaşını doldurmamış küçükler ergin kılınabilir. Küçük ama bu yollardan biri ile ergin kılınmış kişilerin evlat edinilmesi ergin ve kısıtlıların evlat edilmesinin düzenleyen Türk Medeni Kanunum. 313 hükmüne tabidir.

Kısıtlılık ise akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle işlerini kendisi göremeyen veya korunması gereken ve bakımının sağlanması için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokabilecek ergin kişilerin kısıtlanmasıdır.

Küçüklerin Evlat Edinilmesine İlişkin Şartlar Evlat Edinmenin Genel Şartları

“Türk Medeni Kanunu Madde 305- Bir küçüğün evlât edinilmesi, evlât edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması koşuluna bağlıdır. Evlât edinmenin her hâlde küçüğün yararına bulunması ve evlât edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı bir biçimde zedelenmemesi de gerekir.”

1. Küçüğün evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve yetiştirilmiş olması
2. Evlat edinmenin küçüğün yararına olması,
3. Evlat edinenin evlat edinilen çocuk başka çocuğu var ise diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi gerekir.

Evlat Edinenler Açısından Şartlar

“Türk Medeni Kanunu Madde 306– Eşler, ancak birlikte evlât edinebilirler; evli olmayanlar birlikte evlât edinemezler. Eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir. Eşlerden biri, en az iki yıldan beri evli olmaları veya kendisinin otuz yaşını doldurmuş bulunması koşuluyla diğerinin çocuğunu evlât edinebilir.”

1. Evli olmayan çiftler birlikte evlat edinemezler.
2. Evli kişilerin birlikte evlat edinmesi için eşler en az 5 yıldan beri evli olmalıdır veya 30 yaşını doldurmuş olmalıdır.
3. Evli kişilerde eşlerden birinin diğerinin çocuğunu evlat edinebilmesi için, çiftin en az 2 yıldan beri evli olmaları gerekir veya evlat edinecek kişi 30 yaşını doldurmalıdır.

“Türk Medeni Kanunu Madde 307– Evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuş ise tek başına evlât edinebilir. Otuz yaşını doldurmuş olan eş, diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksunluğu veya iki yılı aşkın süreden beri nerede olduğunun bilinmemesi ya da mahkeme kararıyla iki yılı aşkın süreden beri eşinden ayrı yaşamakta olması yüzünden birlikte evlât edinmesinin mümkün olmadığını ispat etmesi hâlinde, tek başına evlât edinebilir.”

1. Evli kişilerin tek başına evlat edinebilmesi için evlat edinen eşin 30 yaşını doldurması gerekir. Ve diğer eşin ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun olması veya iki yılı aşkın süreden beri nerde olduğunun bilinmemesi ya da mahkeme kararıyla iki yılı aşkın süreden beri eşinden ayrı yaşamakta olması nedeniyle birlikte evlat edinmenin mümkün olmadığının ispatlanması gerekir.
2. Evli olmayan kişinin evlat edinmesi için kişinin 30 yaşını doldurmuş olması gerekir.

Evlatlık Açısından Şartlar

“Türk Medeni Kanunu Madde 308- Evlât edinilenin, evlât edinenden en az onsekiz yaş küçük olması şarttır. Ayırt etme gücüne sahip olan küçük, rızası olmadıkça evlât edinilemez. Vesayet altındaki küçük, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına bakılmaksızın vesayet dairelerinin izniyle evlât edinilebilir.”

1. Evlat edinilenin evlat edinenden en az 18 yaş küçük olmalıdır.
2. Ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızası alınmalıdır.
3. Küçük vesayet altında ise vesayet dairesinin izni alınmalıdır.
4. Küçüğün anne ve babasının rızası olmalıdır.

Erginlerin ve Kısıtlıların Evlat Edinilmesine İlişkin Şartlar

“Türk Medeni Kanunu Madde 313- (Değişik birinci cümle: 3/7/2005-5399/1 md.) Evlât edinenin altsoyunun açık muvafakatiyle ergin veya kısıtlı aşağıdaki hallerde evlât edinilebilir.

1. Bedensel veya zihinsel engeli sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç ve evlât edinen tarafından en az beş yıldan beri bakılıp gözetilmekte ise,
2. Evlât edinen tarafından, küçükken en az beş yıl süreyle bakılıp gözetilmiş ve eğitilmiş ise,
3. Diğer haklı sebepler mevcut ve evlât edinilen, en az beş yıldan beri evlât edinen ile aile hâlinde birlikte yaşamakta ise.

Evli bir kimse ancak eşinin rızasıyla evlât edinilebilir. Bunlar dışında küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.”

1. Evlat edinilen ergin veya kısıtlı olmamalıdır.
2. Evlat edinenin altsoyunun açık muvafakati bulunmalıdır.
3. Evlat edinilenin altsoyunun açık muvafakatinin bulunması
4. Evlat edinilenin evli olması halinde eşinin rızası olmalıdır.

Aşağıda sayılan şartlardan biri var ise;

1. Evlat edinilenin bedensel veya zihinsel özrü sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç ise
2. Evlat edinilenin küçükken evlat edinen tarafından en az 5 yıl süre ile bakılıp gözetilmiş ve eğitilmiş ise
3. Evlat edinen ile evlat edinilenin en az 5 yıldan beri aile halinde birlikte yaşamaları ve diğer haklı sebeplerin mevcut olması gerekir.

Küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümler kıyasen ergin ve kısıtlıların evlat edinilmesinde de uygulanmaktadır.  Ancak küçüğün evlat edinilmesi için ana ve babanın rızasının bulunması şartı ergin ve kısıtlıların evlat edinilmesinde aranmaz.

Evlat Edinme İçin Yapılması Gerekenler

Evlat edinmek isteyen kişi ikamet ettiği yerdeki Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvuruda bulunur. Resmi prosedüre ilişkin tüm belgeler toplanıp kuruma sunulur. Kurum gerekli denetleme ve incelemeleri yapar ve akabinde evlat edinme davası açılması gerekir.

Evlat edinme davası açılırken görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise evlat edinen tek başına ise evlat edinenin oturma yeri, birlikte evlat edinmede ise eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesidir.

Medeni Kanunu’nun aradığı evlat edinme şartlarının yerine getirilmesi üzerine evlat edinenin başvurusu sonucunda verilen mahkeme kararı ile evlatlık ilişkisi kurulmuş olur.

Yeni Doğmuş Bebeğin Evlat Edinilmesi

“Türk Medeni Kanunu Madde 310- Rıza, küçüğün doğumunun üzerinden altı hafta geçmeden önce verilemez. Rıza, tutanağa geçirilme tarihinden başlayarak altı hafta içinde aynı usulle geri alınabilir. Geri almadan sonra yeniden verilen rıza kesindir.”

Küçüklerin evlat edinebilmesi için ana ve babanın rızası gerekmektedir. Ancak bu rızasın verilebilmesi için bir zaman sınırı vardır. Türk Medeni Kanunu m.310’a göre, rıza küçüğün doğumunun üzerinden altı hafta geçmeden verilemez. Bu süreden önce verilen rıza geçersizdir. Süre geçtikten sonra yeninden rıza beyanında bulunulması gerekir. (TMK m.310/1) Dolayısıyla yeni doğmuş bir bebeğin evlat edinilebilmesi için zaten az altı hafta geçmiş olması gerekmektedir.

Bu konuya ilişkin sorularınız var ise daha detaylı bilgi için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.