Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) Nedir?
Veraset ilamı ya da diğer ismi ile mirasçılık belgesinin alınması, mirasbırakanın ölümünün ardından miras mallarının mirasçılar üzerine intikalinin yapılabilmesi için gerekli ilk adımdır. Miras hakkının doğması için mirasçılık belgesinin alınması gerekmez ancak mirasçılık belgesinin (veraset ilamının) alınmasıyla birlikte mirasçılar üçüncü kişiler nezdinde hak ve taleplerini ileri sürebilirler.
Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Alınması
Mirasbırakanın mirasçıları, murisin ölümü ile miras malları üzerinde miras hukuku hükümlerine göre belirlenecek paylarla mülkiyet hakkı sahibi olurlar. Mirasçıların kimler olduğunu, miras paylarının ne kadar olduğu hususunun belirlenebilmesi için yapılan bir işlemdir. Mirasçılık belgesi, miras hakkının doğması için kurucu nitelikte olmayıp bu hakkı üçüncü kişi ve kurumlara bildirici niteliktedir.
Mirasçılık belgesi, yetkili makamlar tarafından mirasçılara verilen ve mirasçıların mirasçılık sıfatı ile miras paylarını gösteren belgedir. Mirasçılar tarafından Sulh hukuk mahkemesi veya noterliklerden alınabilir. Verilen mirasçılık belgesinde kimlerin mirasçı olduğu ve mirasçıların paylarının ne kadar olduğu bilgisi yer almaktadır.
Türk Medeni Kanununun “Mirasçılık Belgesi” Başlıklı 598. Maddesi: “Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye, sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır.
Mirasçılık Belgesi Talebinde Bulunabilecek Olanlar
Mirasbırakanın miras hukuku hükümlerine göre yasal mirasçısı olan kişiler ile mirasbırakan tarafından usulüne uygun olarak hazırlanan vasiyetname ya da miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarruf ile atanmış mirasçılar tarafından mirasçılık belgesi almak için başvurulabilir. Aynı şekilde murise yönelik olarak talepte bulunacak olan alacaklı ve hak sahipleri de mahkemeden veraset ilamının çıkarılması talebinde bulunabilecektir.
Mirasçılık Belgesini Talep Etmek İçin Gereken Belgeler
Veraset ilamı alabilmek için başvuru öncesinde tüm gerekli evrakın hazır edilmesi gereklidir. Dolayısıyla veraset ilamına ilişkin olarak başvuruda bulunmak için aşağıdaki belgelerin hazırlanması gerekmektedir.
- Ölüm Belgesi,
- Nüfus Kayıt Örneği,
- Nüfus Cüzdanı Fotokopisi,
- Veraset İlamı Talep Dilekçesi
Veraset İlamı(Mirasçılık Belgesi) Nasıl ve Nereden Alınır?
Mirasçılık belgesi, noter veya sulh hukuk mahkemesinden alınır.
-
a) Noter Yoluyla Mirasçılık Belgesi Alınması
Noterler tarafından her durumda mirasçılık belgesi verilmesi mümkün değildir. Çünkü noter, sulh hukuk mahkemesinin ahip olduğu bazı inceleme yetki ve ayrıcalıklarına sahip değildir. Bu ve başka nedenlerle aşağıdaki hallerde noterler tarafından mirasçılık belgesi verilememektedir:
- Nüfus kayıtlarından mirasbırakan ile mirasçı arasındaki soybağının tespit edilememesi hali gibi mirasçılık durumunun yeterli düzeyde tespit edilemediği haller,
- Yabancılar tarafından mirasçılık belgesi talebinde bulunulması,
- Mirasçılık belgesi düzenlenebilmesi adına bilirkişi, tanık vb. deliller yardımıyla incelemelerde bulunulmasının gerektiği haller,
- Mirasbırakan ile mirasçıların birinin veya bir kısmının ölüm tehlikesi altında kaybolduğu veya birlikte vefat ettikleri vb. durumlarda bireylerin ölüm olayının zamanının tespit edilememesi halleri,
Bunlara benzer durumlarda noter tarafından mirasçılık belgesi çıkarılamaz bu nedenle mirasçılar tarafından mahkemeye başvurulmalıdır.
-
b) Sulh Hukuk Mahkemesine Başvuru Yoluyla Mirasçılık Belgesi Alınması
Mirasçılık belgesinin noterden alınamayacağı durumlar yukarıda belirtilmiştir. Özellikle yurtdışında yaşayan ve Türk vatandaşlığından çıkmış olan örneğin mavi kartlı vatandaşlar, konsolosluk veya noter aracılığıyla veraset ilamı alamayabilirler. Bu gibi durumlarda veraset ilamının alınabilmesi için yetkili sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekmektedir.
Yetkili ve Görevli Mahkeme
Mirasçılık belgesinin alınmasına dair çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli mahkeme, sulh hukuk mahkemesidir.
Mirasçılık belgesi başvurusu için yetkili mahkeme ise mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi veya mirasçılardan her birinin yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesidir.
Mirasçılık Belgesinin(Veraset İlamının) İptal Edilmesi
Türk Medeni Kanunumuzun 598. maddesine göre mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir ve ölüme bağlı tasarrufların iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır. Mirasçılık belgesinin gerçek hak durumunu yansıtmadığını düşünen ilgililer tarafından mirasçılar yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde veraset belgesinin iptaline ilişkin dava açılabilecektir.
Mirasçılık belgesi alınması işlemi çekişmesiz bir yargı işidir. Ancak mirasçılık belgesinin iptali istemi asliye hukuk mahkemesine yapılacak olan başvuru çekişmeli bir yargı işidir.
Veraset İlamı Alındıktan Sonra Miras Mallarının İntikali İçin Yapılması Gereken İşlemler
Mirasçıların murisin ölümünü öğrenmeleri akabinde ilk yapmaları gereken iş veraset ilamı alınmalıdır. Ancak veraset ilamı alındıktan sonra miras malları mirasçıların üzerine geçmemektedir. Miras mallarının mirasçıların üzerine geçmesi için gerekli işlemler vardır. Mirasçılar kendi aralarında anlaşabilir ise veraset ilamındaki payları oranında paylaşımın gerçekleştirilmesi için gerekli vergileri yatırıp intikal sağlayabilirler.
Mirasçılar kendi aralarında anlaşmaya varamıyorlarsa ya da veraset ilamında yer alan paylaşımdan farklı bir paylaşım gerçekleştirmeyi planlıyorlarsa, mutlaka miras taksim sözleşmesi düzenlemeleri ya da miras paylaşımına ilişkin olarak miras taksimi davası ya da ortaklığın giderilmesi davası, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası gibi davaları açarak sürecin hukuki bir şekilde yürütmelidirler.
