Mala Zarar Verme Suçu

Mala zarar verme suçu Türk Ceza Kanunu’nun “Malvarlığına Karşı Suçlar” bölümünde 151-152 maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Mala zarar verme

Madde 151- (1) Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) (Mülga:9/7/2021-7332/17 md.)

Mala zarar vermenin nitelikli halleri

Madde 152- (1) Mala zarar verme suçunun;

1. a) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya diğer eşya hakkında,
2. b) Yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş her türlü eşya veya tesis hakkında,
3. c) Devlet ormanı statüsündeki yerler hariç, nerede olursa olsun, her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında,
4. d) Sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler hakkında,
5. e) Grev veya lokavt hallerinde işverenlerin veya işçilerin veya işveren veya işçi sendika veya konfederasyonlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında,
6. f) Siyasi partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve üst kuruluşlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında,
7. g) Sona ermiş olsa bile, görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına olarak,

İşlenmesi halinde, fail hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(2) Mala zarar verme suçunun;

1. a) Yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak,
2. b) Toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak suretiyle,
3. c) Radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak,

işlenmesi halinde, verilecek ceza bir katına kadar artırılır.

(3) (Ek: 18/6/2014-6545/65 md.) Mala zarar verme suçunun işlenmesi sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması hâlinde, yukarıdaki fıkralar hükümlerine göre verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.”

Mala zarar verme, başkasına ait bir malı kısmen veya tamamen bozmak, yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, kirletmek veya kullanılmaz hale getirmektir.

Mala zarar verme suçu, başkasına ait malvarlığına zarar vermeye yönelik hukuka aykırı müdahaleleri cezalandırmak amacıyla düzenlenmiştir.

Türk Ceza Kanunu’nun m.151’de düzenlenen suçun basit şekli en temel şekli, yani en az cezayı gerektiren şeklidir. Bu suçun basit şekli şikayete bağlıdır. Suçun mağduru şikayet hakkını faili ve fiili öğrenmesinden itibaren 6 ay içinde kullanmalıdır.

Suçun nitelikli halleri ise daha büyük bir hukuki menfaati ihlal ettiği için daha ağır cezayı gerektiren haldir.

Türk Ceza Kanunu m.152’de düzenlenen suçun nitelikli şekilleri şikayete bağlı değildir. Yani, suçun mağduru şikayetçi olmamış olsa bile savcılık tarafından resen 8 yıllık dava zamanaşımı süresi içinde soruşturulabilmektedir. Şikayetten vazgeçme, kamu davasının düşmesi sonucunu doğurmaz.

Basit mala zarar verme suçunda (TCK md.151/1-2), taraflar arasında uzlaştırma prosedürünün uygulanması gerekir.

Uzlaşma kapsamında olan suçlarda soruşturma ve kovuşturma aşamasında, öncelikle uzlaştırma prosedürünün uygulanması, uzlaşma sağlanmazsa soruşturmaya veya yargılamaya devam edilmesi gerekir.

Mala Zarar Verme Suçunun Unsurları

Mala zarar verme suçu mülkiyet hakkını korumaktadır. Suçun konusu menkul bir mal olabileceği gibi gayrimenkul bir mal da olabilir. Mülkiyet kavramına, malın bütünleyici parçaları, eklentileri ve doğal ürünleri de dahildir. Mülkiyetin korunmasında amaç, sadece malın fiziksel olarak zarar görmesi olmayıp malın değerinin de korunmasıdır.

Mala zarar verme suçu genel kast ile işlenebilen bir suçtur.

Mala zarar verme, seçimlik hareketlerle işlenebilen bir fiildir. Mala zarar verme fiilinin kaç farklı şekilde işlenebileceği sınırlı bir şekilde Türk Ceza Kanunu md. 151’de ifade edilmiştir. Kanunda sınırlı bir şekilde sayılan eylemler dışında bu suç işlenemez. Sayılan seçimlik hareketlerden herhangi biriyle zarar vermiş olması gerekmektedir. Seçimlik hareketler maddede; “kısmen veya tamamen yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek veya kirletmek” şeklinde belirtilmiştir.

Mala zarar verme suçu 6 farklı şekilde işlenebilir:

1. Malı Bozarak veya Kullanılmaz Hale Getirmek Suretiyle

Fail, icra ettiği fiili ile malın niteliğini değiştirir veya mal özgülendiği fonksiyonu yerine getiremez hale gelirse malın bozulması, kullanılamaz hale getirilmesi suretiyle mala zarar verme suçu meydana gelir.

2. Yıkmak Suretiyle Mala Zarar Verme

Bir malın yıkılması, malın bünyesinde ciddi değişiklikler meydana getirilmesi anlamına gelir. Yıkmak fiiliyle, malın bünyesinde malı bozmaktan daha büyük bir değişiklik meydana gelmektedir.

3. Tahrip Etme Suretiyle Mala Zarar Verme

Bir malı tahrip edilmesi, o malı kırıp dökmek, talan ve harap etmektir. Malın tahrip edilmesi ile malın fiziksel özelliklerini kaybeder.

4. Yok Etme Suretiyle Mala Zarar Verme Suçu

Malın yeniden onarılmasını veya kullanılmasını imkansız hale getirecek şekilde ve yoğunlukta işlenen fiil, yok etme suretiyle mala zarar verme suçunu oluşturur.

5. Kirletmek Suretiyle Mala Zarar Verme Suçu

Eşyanın “kirletilmiş” olması nedeniyle eski hale getirilmesi çaba ve masraf gerektirir. Malın kirletilmesi halinde kirletmek suretiyle mala zarar verme suçu oluşur.

Mala Zarar Verme Suçunun Cezası

1. Suçun Basit Şeklininin Cezası (Türk Ceza Kanunu 151. Madde)

Suçun basit şeklinden kastedilen şey yukarıda açıklanan fiillerin özel mülkiyete tabi normal bir mal aleyhine işlenmesidir. Mala zarar verme suçu, basit şekliyle işlendiğinde sanığa 4 aydan 3 yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası verilir. Suçun basit şeklinde hakim ya hapis cezası ya da adli para cezası verecektir. Her iki yaptırım aynı anda uygulanmaz.

2. Suçun Nitelikli Şeklinin Cezası (Türk Ceza Kanunu 152. Madde)

Mala zarar verme suçunun nitelikli halleri, zarar verilen eşyanın niteliğinden dolayı cezanın ağırlaştırılmasını gerektirir. Suçun, aşağıdaki şekillerde işlenmesi halinde fail 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır:

• Kamu kurumlarına ait eşya hakkında,
• Doğal afetlere karşı korumaya özgülenmiş eşya hakkında,
• Dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında,
• Sulamaya yarayan veya içme suyu tesisatı hakkında,
• Siyasi Partilerin veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının mülkiyetinde veya kullanımında olan eşya hakkında,
• Grev ve lokavt hallerinde işçilerin veya işverenlerin veya sendikaların mülkiyetinde veya kullanımında bulunan eşya hakkında,
• Kamu görevlisinden görevinden dolayı öç almak amacıyla.

Failin yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak, toprak kaymasına, çığ, sel veya taşkına sebep olma yoluyla, radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak suçu işlemesi halinde suçun basit ve nitelikli halinin cezası bir kat arttırılır.

Mala Zarar Verme Suçu ve Etkin Pişmanlık

Etkin pişmanlık işlediği fiilin olumsuz sonuçlarını gideren faile uygulanan bir ceza indirimi nedenidir. Suç nedeniyle etkin pişmanlık gösteren faile Türk Ceza Kanunu’nun 168. Maddesi uyarınca ceza indirimi uygulanması gerekir:

Fail, suçu tamamlamasına rağmen henüz hakkında dava açılmamışsa, yani savcılık fail hakkında soruşturma açmasına rağmen henüz iddianameyi mahkemeye vermemişse, zararın bu aşamada giderilmesi halinde failin cezasının 2/3’üne kadarı yargılamayı yapan mahkeme tarafından indirilebilir.

Bu malvarlığı suçu nedeniyle etkin pişmanlık, fail hakkında dava açıldıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce gösterilirse, yani zarar giderilirse, failin cezasından 1/2 oranında indirim yapılır.

e Suçu Şahsi Cezasızlık ve Ceza İndirimi

Mala zarar verme suçu ile ilgili şahsi cezasızlık sebepleri Türk Ceza Kanunu’nun 167/1 maddesinde düzenlenmiştir. Suça ilişkin şahsi cezasızlık halleri şunlardır:

Eşlerden biri diğer eş aleyhine bu suçu işlediğinde (eşler hakkında ayrılık kararı verilmemiş olması gerekir),

Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlatlık aleyhine işlenirse,

Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden biri aleyhine işlenirse suçu işleyen akraba aleyhine ceza verilemez.

Mala zarar verme suçu açısından akrabalık ilişkileri de bir ceza indirimi nedeni olarak düzenlenmiştir. Buna göre;

Bu suçların, haklarında ayrılık kararı verilmiş olan eşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamayan kardeşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamakta olan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derecede kayın hısımlarının zararına olarak işlenmesi halinde suç şikayete tabidir; şikayet edilirse ilgili akraba hakkında verilecek ceza yarı oranında indirilir (TCK m.167/2).

Cezanın Ertelenmesi, Adli Para Cezasına Çevrilmesi veya HAGB

Adli para cezası, işlenen bir suça karşılık hapis cezasıyla birlikte veya tek başına uygulanabilen bir yaptırım türüdür. Mala zarar verme suçunun hapis cezası, belli koşullarda adli para cezasına çevrilebilmektedir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), sanık hakkında hükmolunan cezanın belli bir denetim süresi içerisinde sonuç doğurmaması, denetim süresi içerisinde belli koşullar yerine getirildiğinde ceza kararının hiçbir sonuç doğurmayacak şekilde ortadan kaldırılması davanın düşmesine neden olan bir ceza muhakemesi kurumudur. Mala zarar verme suçu nedeniyle hükmedilen ceza hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (hagb) kararı verilmesi mümkündür.

Cezanın ertelenmesi, hükmedilen hapis cezasının cezaevinde infaz edilmesinden şartlı olarak vazgeçilmesi, sanığın belirlenen denetim süresini sosyal hayat içerisinde iyi halli geçirmesi halinde cezasının infaz edilmiş sayılmasını sağlayan bir bireyselleştirme kurumudur. Mala zarar verme suçu nedeniyle hükmedilen hapis cezasının ertelenmesi de mümkündür.